Op vrijdag 9 januari 2026 opende basisschool Wisperweide haar deuren voor kinderen en ouders. “Dit is de eerste school die is ontwikkeld in het kader van het innovatiepartnerschap Amsterdam”, zegt Carli Hartgerink, regisseur onderwijshuisvesting bij de gemeente Amsterdam.
Goed op schema
Carli: “In de aanbesteding van het innovatiepartnerschap hebben we de markt beloofd dat we in de komende tien jaar minimaal negen en maximaal dertig scholen in opdracht geven binnen de raamovereenkomst. Sinds de start van die overeenkomst, in juni 2023, hebben we acht projecten in minicompetitie gebracht. Kortom: we liggen goed op schema om onze belofte waar te maken.”
Tempo maken kan écht
“Als we in Nederland vaart willen maken met het bouwen van goede en gezonde scholen, moet er nog veel gebeuren”, zegt Carli. “Met het Innovatiepartnerschap Schoolgebouwen (IPS) krijgen marktpartijen de ruimte om innovatieve bouwconcepten te ontwikkelen en circulaire schoolgebouwen binnen budget te realiseren. Circulair bouwen kan daarmee de standaard worden voor schoolgebouwen; daar kunnen we ook echt tempo in maken. Dat vraagt wel iets van opdrachtgevers, zoals gemeenten en schoolbesturen. Zij moeten marktpartijen zo uitvragen dat deze met uitgewerkte bouwconcepten kunnen inschrijven voor ontwerp en realisatie.”
Wel belangstelling, geen handtekening
Carli: “Er is veel belangstelling vanuit gemeenten in de Metropoolregio Amsterdam om mee te doen; er zijn zelfs toezeggingen gedaan. Maar een daadwerkelijke handtekening voor een school in de Metropoolregio is er nog niet. Dat verbaast me, want meedoen betekent dat een gemeente of schoolbestuur geen afzonderlijke aanbesteding meer hoeft te organiseren. Partijen met beproefde concepten ontwerpen en realiseren het schoolgebouw. Het geld gaat dan naar het gebouw, in plaats van naar het proces.
Praktijk weerbarstig
"In de praktijk blijkt de samenwerking met gemeenten soms weerbarstig. Er zijn veel stakeholders betrokken en regelmatig willen ambtenaren intern nog zaken verder uitzoeken. Dat gebeurt met de beste intenties, maar het haalt wel de vaart eruit. Dat is jammer, want de samenwerking kan juist heel vlot verlopen. Tussen de afronding van de minicompetitie – de gunning – en de oplevering van een schoolgebouw zat bij Wisperweide maar twee jaar. Zeker in deze tijd, met grote vervangingsopgaven en personeelstekorten, is deze manier van werken een enorme kans.”
Lessons learned
“Het blijft zoeken naar de juiste balans tussen maatwerk per school en opschaling van het bouwconcept”, vertelt Carli. “Dankzij de minicompetities hebben schoolbesturen echt iets te kiezen. Tegelijkertijd leidt de concurrentie tussen consortia soms tot meer maatwerk dan optimaal is voor de doorontwikkeling van de concepten. Daarom verbeteren we samen met de consortia continu de opzet van de minicompetities per school."
Disciplinerend effect
"Daarnaast hebben we geleerd dat de manier van uitvragen een ‘disciplinerend’ effect heeft. Dat klinkt misschien wat betuttelend, maar de voorbereiding van de uitvraag per school is intensief en strak georganiseerd. Er is een harde deadline waarop alle benodigde informatie over de kavel en het gebouw beschikbaar moet zijn. Bij een traditionele aanpak ontbreekt die druk vaak, waardoor essentiële informatie pas later in het ontwerpproces beschikbaar komt. Dat leidt tot aanpassingen in het ontwerp en extra inzet van adviseurs. Die aanpassingen kosten geld, maar verdwijnen vaak in de totale projectkosten. Bij de IPS-uitvragen is voor iedereen helder wanneer de deadline is en welke informatie dan beschikbaar moet zijn. Dat zorgt voor meer voorspelbaarheid, minder faalkosten en een efficiënter proces.”
Een gebouw dat meebeweegt
“Onze ambitie is om alle dertig locaties binnen de Metropoolregio Amsterdam te gebruiken die beschikbaar zijn”, zegt Carli. “Voor elk gebouw doen de consortia een voorstel, waarna het schoolbestuur het beste ontwerp kiest. De drie consortia zijn De Elementaire School, Het Schoolvoorbeeld en Schools by Circlewood. Hoe meer schoolgebouwen we via deze route realiseren, hoe verder de bouwconcepten van de consortia zich kunnen doorontwikkelen."
Het nieuwe normaal
De consortia bouwen volgens Het Nieuwe Normaal. De nieuwe scholen zijn flexibel in te richten en demontabel, zodat het gebouw kan meebewegen met het gebruik en onderdelen opnieuw kunnen worden ingezet wanneer het gebouw wordt gedemonteerd.”
Bij deze specifieke school, de Wisperweide, gaat het om:
- een gebouw van 2.197 m2
- met 15 lokalen onderwijs en 2 groepen VVE
- volledige houtbouw, BENG
- investering van €8.080.263,- (stichtingskosten)
Meedoen? Dat kan!Gemeenten in de Metropoolregio kunnen met Amsterdam meedoen en ook op deze manier een school bouwen.
En voor kennisuitwisseling en kennisontwikkeling samen met (andere) partners van Bouwstenen kan je je aansluiten bij een van onze (ontwikkelende) netwerken, bijvoorbeeld over onderwijshuisvesting voor gemeenten of scholen. |
|
