Het Warenhuis als cultuurversterker

Op 5 januari 2026 opende het Warenhuis; een multifunctionele accommodatie met als doel de cultuur in Oss te versterken. Programmaregisseur Jack van Lieshout speelt hierin een centrale rol.

In het gebouw draait alles om cultuur, informatie en ontmoeten. De naam sluit aan bij het verleden. Jack: “Vroeger was dit een V&D-winkel. Om dit verleden te herdenken is er gekozen voor de naam ‘het Warenhuis’. Het idee van een warenhuis is dat je altijd naar binnen kan lopen, ook als je niks nodig hebt. Dat is hier bij ons ook het geval.”

Van frons naar visie

Jack: “Al in 2010 stond in een gemeentelijke visie dat de binnenstad van Oss op termijn wel wat cultuurversterkende functies zou kunnen gebruiken. Een goede toekomstbestendige binnenstad is meer dan horeca en winkels.”

“In Veghel werd in 2014 de bibliotheek verplaatst van buiten de stad naar de binnenstad. Dit had positief effect op zowel de binnenstad als op de bibliotheek. Wij raakten geïnspireerd en zijn tien jaar geleden met dit idee naar de gemeenteraad gegaan. In die tijd werd er nog fronsend gereageerd: wie leest er over 10 jaar nou nog een boek?”, vertelt Jack

Een bezoek in juni 2016 met gemeenteraadsleden aan soortgelijke locaties bracht hier verandering in. Jack: “Dit bezoek heeft bij veel raadsleden de ogen doen openen. Ze zagen in hoe het faciliteren van ontmoetingen in de binnenstad van toegevoegde waarde kan zijn.”

Jack: “Dit heeft ertoe geleid dat de gemeente een plan heeft gemaakt om het pand en de grond van de voormalige winkel te kopen. Zij zijn de eigenaar van zowel het pand, als de inventaris. Het gebouw wordt door hen verhuurd aan een hoofdhuurder: NOBB (bibliotheek). De NOBB verhuurt weer onder aan verschillende culturele partijen.”

Gebouw met uiteenlopende functies

Het gebouw heeft verschillende functies. “Het functioneert als bibliotheek, maar ook het historisch informatiecentrum en het toeristisch informatiecentrum zijn hier gevestigd”, zegt Jack. “Er zijn kunstexposities te zien en verschillende partijen organiseren hier wekelijks activiteiten. Daarnaast zijn er ruimtes die gebruikt worden door onderwijsinstellingen of ingezet kunnen worden als vergaderruimte. We hanteren ruime openingstijden, zodat we zo veel mogelijk mensen kunnen ontvangen. Per week komen er zo’n 7.000 mensen over de vloer.”

Ontwerp dat verbindt

Ook het ontwerp van het gebouw is erop gericht om mensen aan te trekken. Jack: “De ‘third place’ is hierbij belangrijk. Naast je huis, werk of school is er nog een andere plek waar je graag wilt zijn. Het Warenhuis wil dat zijn.”

Daarbij is het belangrijk dat het ontwerp van het gebouw herkenbaar is. “Het gebouw is ontworpen als een grote knipoog naar het verleden”, vertelt Jack. “Vroeger zat er een koekfabriek op tachtig meter afstand hier vandaan. Daar refereren de bogen aan de buitenkant van het gebouw aan, ontworpen door DOK architecten. Ook het interieur sluit hierop aan. Er zijn bijvoorbeeld vergaderruimtes in het gebouw die eruitzien als stoomketels. Het moest industrieel zijn, maar ook warm en open zodat het als ‘third place’ kan dienen voor mensen.”

Trial and error

Sinds de opening is het nieuwe Warenhuis populair, maar dat brengt ook uitdagingen met zich mee. “We zitten nog in het eerste jaar, dus het is aanvoelen”, zegt Jack. “We werken echt volgens het trial-and-error-principe. We hebben bijvoorbeeld laatst besloten dat er niet meer overal gegeten mag worden in het Warenhuis, maar uitsluitend nog op specifieke plekken. Dat bleek gewoon niet werkbaar. We vonden zelfs een keer een pizzapunt tussen de boeken.”

Ook op andere vlakken moest worden bijgestuurd. Jack: “In het begin hadden we in de avond geen handhaving. Uiteindelijk bleek dat toch nodig. Waren we naïef? Misschien. We hebben eigenlijk gewoon gezegd: laten we de deur openen en kijken waar we tegenaan lopen. Je komt dan zeker uitdagingen tegen, maar daar leren wij weer van.”

Samenwerking via een regiegroep

Om deze uitdagingen aan te pakken werkt Jack nauw samen met de gemeente en andere partijen. Jack: "We hebben een regiegroep in het leven geroepen om het concept te bewaken en bij te stellen waar nodig de komende 1.5 jaar. De gemeente is hier nauw bij betrokken, samen met afgevaardigden uit het onderwijs, cultuur en het kunstenaarscollectief. We bespreken wat goed gaat en waar we moeten bijsturen.”

Ook meedoen?

Wij brachten een bezoekje aan het Warenhuis tijdens een netwerkbijeenkomst van de hoofden van vastgoedafdelingen bij G40-gemeenten (Chefs Vastgoed). Wil je ook meedraaien in een van onze netwerken? Bel 033-2584337, dan kijken we samen naar een passend plekje.