Plekken in tijden van nood

Bas

Bas Kohlmann, medeoprichter en huisvestingsregisseur van KWK, is binnen het bureau verantwoordelijk voor projecten en ontwikkelingen binnen het Veiligheidsdomein. De laatste tijd houdt hij zich veel bezig met paraatheid en opschaling bij crisissen. “Het gaat om een netwerk van publieke en maatschappelijke plekken waar mensen terechtkunnen als reguliere systemen uitvallen”, vertelt hij. “Dat kan een brandweerkazerne of gemeentehuis zijn, maar net zo goed een wijkcentrum, school of sportaccommodatie.”

Een divers netwerk

Bas: “In gesprekken over paraatheid en opschaling werken veel sectoren met elkaar samen. Het netwerk kan niet door één organisatie ingevuld worden. Ik werk samen met veiligheidsregio’s, politie, brandweer, gemeenten en onderwijsinstellingen. Alle disciplines zijn heel proactief. De laatste tijd zien we ook initiatieven vanuit bewoners en verenigingen.”

Regionale verschillen

“Hoe dit netwerk wordt ingericht, verschilt per regio”, zegt Bas. “De ketenpartners zijn grotendeels hetzelfde, maar de manier waarop regio’s het organiseren kan anders zijn. De ene regio bundelt haar krachten lokaler dan de andere. Dat hangt samen met de schaal van de regio, beschikbare voorzieningen en bijvoorbeeld de rol die vrijwilligers spelen.”

Paraatheid per locatie

Bas: “De gebouwen die als noodsteunpunt dienen, zijn heel divers. Juist omdat zowel politiebureaus als brandweerkazernes, schoolgebouwen en sportaccommodaties kunnen worden ingezet. Ook maken we binnen dat netwerk onderscheid in gradaties van paraatheid. Een 112-meldkamer of een politiebureau moet altijd operationeel blijven. Bij scholen ligt dat anders: als de stroom uitvalt, is onderwijs niet de eerste functie die door moet gaan.”

Communicatie is cruciaal

“In de basis hoeven gebouwen als noodsteunpunt niet aan heel veel extra eisen te voldoen, maar het moet bekend zijn dat het een plek voor hulp is”, licht Bas toe. “Cruciaal daarbij is dat locaties met elkaar in verbinding staan en kunnen communiceren, zeker als reguliere netwerken uitvallen. Hoe die communicatie wordt georganiseerd, verschilt per regio en is volop in ontwikkeling. We gaan er vaak van uit dat onze mobiele telefoons het altijd doen, maar daar moet een back-up voor zijn. De ene regio kijkt naar een oud kopernetwerk, de andere naar radioamateurs. We moeten vaak terugvallen op oude systemen. Als ze een back-up hebben van andere systemen, zoals een coaxnetwerk, dan kan dat een hele goede optie zijn.”

Noodpakket nodig?

Qua noodpakketten zijn ook nog niet alle noodsteunpunten voorzien, maar dat hoeft ook niet per se, vertelt Bas. “In crisissituaties zie je dat voorzieningen snel geregeld kunnen worden. Bij de Oekraïneopvang stonden er binnen een dag honderden veldbedden. Het gaat erom dat organisaties elkaar weten te vinden en snel kunnen schakelen.”

Teamsporters weten elkaar te vinden

Het belangrijkste in noodsituaties is dat mensen en organisaties elkaar weten te vinden, voorbereid zijn en elkaar helpen. Paul van Lange schrijft in de Volkskrant dat bestaande netwerken die van nature gemeenschapszin bevorderen, zoals voetbalclubs, belangrijke spelers zijn. “Teamsporten bieden kansen en mogelijkheden die we in onzekere tijden niet onbenut mogen laten”, schrijft Paul. “Wanneer we in de toekomst te maken krijgen met problemen rond digitale netwerken of energievoorzieningen, worden gemeenschapszin en gemeenschappelijke faciliteiten van essentieel belang.”

Lokale ontmoetingsplekken

Verschillende wijkcentra en buurthuizen geven zelf aan een noodsteunpunt te willen zijn. Vereniging van Kleine Kernen beaamt de kracht van dorpshuizen en buurttuinen in tijden van nood: “Daar is vertrouwen, daar weet je de weg en daar vind je in crisistijd als eerste hulp of een luisterend oor.”